فکر مي کنم يکي از وظايف نانوشته مرکز تحقيقات، کنترل کيفيت مصالح و استانداردهاست. همان طور که مي دانيد براي بازگشت سريع سرمايه بايد طول مدت ساخت و ساز به حداقل ممکن برسد. از سوي ديگر در حال حاضر بر اساس آمار موجود هزينه ساخت هر متر مربع واحد مسکوني بين 300 تا 400 هزار تومان برآورد شده است. در زمينه کاهش زمان و هزينه ساخت و ساز، مرکز تحقيقات ساختمان و مسکن چه تحقيقاتي را انجام داده است؟

مرکز تحقيقات ساختمان و مسکن بر حسب ماموريت هاي سازماني کارهايي را انجام داده است. از مهم ترين آنها بحث فناوري هاي نوين ساختماني و طرح سدسازي ساختمان (مدرال) است. همچنين پيگيري اجراي مصوبه استانداردهاي اجباري مصالح ساختمان (مصوبه سال 84 دولت)، ساماندهي تهيه، توزيع و مصرف سيمان، مطالعه در جهت دست يافتن به مصالح جديد همانند ملاط خشک و آماده براي جايگزيني با ملاط هاي در محل کارگاه ها که مي تواند هم صرفه در مصرف سيمان داشته باشد و هم کيفيت را افزايش دهد.

-اين تحقيقاتي که نام مي بريد مطالعاتي است که به پايان رسيده است يا تصميم به اجراي آن داريد؟

مطالعاتي است که انجام شده و گزارش آنها به چاپ رسيده است.

-به مرحله اجرايي هم رسيده است؟

بعضاً به مرحله اجرايي رسيده است. به عنوان مثال دانش فن ملاط خشک و آماده توليد شده است و در اختيار بنياد بتن بنياد مسکن انقلاب اسلامي قرار گرفته است تا به عنوان بزرگ ترين توليدکننده بتن در کشور اجرايي شود. همين طور در بحث فناوري هاي نوين بيش از 700 تقاضا را در عرض يک سال بررسي کرديم.

-از اين تعداد تقاضا چند مورد آنها مورد تاييد مرکز قرار گرفت؟

نزديک به 70 مورد را تاييد کرديم و راه براي حضور اين فناوري هاي در عرصه ساخت و ساز کشور فراهم شد.

-طرح هاي تاييد شده در بازار تاييد شدند؟

وقتي تاييديه مي دهيم وارد شدن آنها به بازار ديگر از دست ما خارج است. فناوري هاي نوين يا از قبل وارد بازار شده بودند ولي به دليل اينکه از مرکز تاييديه نداشتند با شک و ترديد به کار گرفته مي شدند يا فناوري هاي نويني بودند که تا به حال در بازار نبودند که مرکز آنها را بررسي و تاييد کرد و به عبارتي با اين کار راه براي استفاده از آنها در توليد انبوه مسکن فراهم شد.

- عملاً در عرصه ساخت و ساز چيزي نمي بينيم.

چرا وجود دارد. به عنوان مثال شيوه هاي ساخت سازه هاي بتني قالب تونلي به تاييد مرکز رسيد که در حال حاضر چندين شرکت قدر در توليد انبوه مسکن از آن استفاده مي کنند. نمونه ديگر آن فناوري «تري دي» است که بين آن يک لايه فنر هايدين قرار مي گيرد که هم جايگزين ديوار مي شود، هم مي تواند حالت سازه يي داشته باشد. در اکثر نقاط شهرها در ساختمان هاي بلند مي بينيد به جاي استفاده از آجر از اين فناوري استفاده مي شود که هم بحث ايمني و سبک سازي را افزايش مي دهد و هم در مقابل استفاده از آجر و بلوک به طور چشمگيري سرعت ساخت و ساز را افزايش مي دهد.

-چه سالي از مرکز تاييديه گرفتند؟

سال گذشته.

-چه اقداماتي براي بهينه سازي انجام داديد؟

سازه هايي مثل LSF که سازه هايي سبک و سريع الاحداث هستند يا سازه هايي از نوع تري دي براي بلندمرتبه سازي مورد بررسي و تاييد مرکز قرار گرفتند که در حال حاضر در عرصه ساخت و ساز بازار موجود هستند و مورد استفاده قرار مي گيرند. در کنار اين طرح ها مرکز تحقيقات اقدام به ارائه فناوري هاي نوين بومي با توجه به تجربه و دانش فني موجود در کشور کرد و اين طرح منجر به ساخت يک نمونه يا طرح پايلوت در مرکز شد؛ بازه يي بسيار سريع الاحداث، سبک و با رعايت مقررات ملي ساختمان است.

- قبول داريد تا زماني که بخواهد در سطح گسترده اجرايي شود، زمان زيادي نياز است؟

خير. هر چيزي که بخواهد صنعتي شود در گام نخست بايد دانش فن آن موجود باشد که مرکز به آن دست يافته است. در مرحله بعد بايد طرح پايلوت آن را اجرا کرد تا ببينيد قابليت اجرايي دارد يا نه. مرکز اين مرحله را نيز انجام داده است. در حال حاضر مرحله توليد انبوه و توليد صنعتي آن مطرح است که چندين متقاضي داريم که به طور جدي پيگير دريافت دانش فني اين فناوري براي توليد انبوه آن در کشور هستند. اگر به زودي اجرا شود ما شاهد توليد انبوه آن خواهيم بود. از سوي ديگر از آنجايي که فناوري داخلي است، هم بسيار ارزان تر از فناوري هاي وارداتي است و هم به دليل رعايت مقررات ملي ساختمان به خوبي پاسخگوي الزامات معماري و شهرسازي است.

-دقيقاً کدام يک از الزامات معماري و شهرسازي رعايت شده است؟

به دليل الزامات خطرخيزي کشور در مقابل زلزله کاملاً مقاوم است. بحث مصرف بهينه انرژي کاملاً در آن رعايت شده است. پرت مصالح در آن به صفر رسيده است. همين طور به دليل اينکه کاملاً توليد کارخانه يي است، به بحث سبک سازي ساختمان و توليد بتن هاي سبک به طور کامل پرداخته است.

- جايگزيني مصالح استاندارد به جاي مصالح بومي به کجا رسيد؟

مسلماً از ويژگي هاي مصالح استاندارد مطابقت کامل آنها با الزامات است که ما بايد در ساخت و ساز رعايت کنيم که طبق پيگيري هاي انجام شده امسال آخرين سالي بود که واحدهاي توليدي حق داشتند و مي توانستند توليدات شان را استاندارد کنند.

-يعني از امسال هيچ گونه مصالح غيراستانداردي را نمي بينيم؟

بله، هر چهار دستگاه به طور جدي مشغول هستند و يک کار هماهنگ انجام شد که شاهد رشد بسيار خوب استاندارد شدن مصالح هستيم.

-چند درصد از مصالح ساختماني استاندارد شده اند؟

هم اکنون اکثر مصالح استاندارد هستند به جز شن و ماسه که مشکلات خاص خود را دارند. اجباري هم که وجود دارد اين است که مجبورند استاندارد شوند. نظام مهندسي در زمان ساخت جلوگيري مي کند، وزارت بازرگاني در بازار جلوگيري مي کند، موسسه استاندارد تمام مراحل را زير نظر دارد و برخورد مي کند، وزارت مسکن و شهرسازي و...

-اين طور که شما مي گوييد با اقداماتي که انجام داده ايد راه فراري باقي نمي ماند. دور از واقعيت نيست؟

تقريباً تمامي راه ها بسته شده است مگر کساني که خودشان مي خواهند مثل فردي که تک ساز است. وقتي خارج از نظارت کار مي کند نمي شود کاري کرد و راه نظارتي هم وجود ندارد ولي تمامي ساخت و سازهاي انبوه زير نظارت ماست. اين مسائل در حال اجرا است و در ساختمان هايي که نظارت رسمي دارند، پروانه ساخت دارند و نظام مهندسي بر آنها نظارت دارد، اين مسائل اجباري است.

-در بحث بهينه سازي ساخت و ساز و رفع مشکلات ساخت و سازي که در کشور ما وجود داشت و هنوز هم وجود دارد، مشکل اصلي کيفيت مصالح است. در اين زمينه چه کار کرده ايد؟

کيفيت مصالح ساختماني از معضلات ماست. ممکن است شيوه ساخت ما خوب باشد اما چون مصالح غيراستاندارد با کيفيت نازل استفاده مي شود، در زمان وقوع زلزله و حوادث ديگر باعث خسارت مي شوند. بحث مهم ديگري که مصالح غيراستاندارد دارد، مصرف بالاي انرژي در اين نوع مصالح است که بحث بسيار مهم و چالشي جدي در دنياي امروز است که تنها به کشور ما برنمي گردد و تمامي کشورها از توسعه يافته يا توسعه نيافته را دربرمي گيرد که در صنعت ساختمان بيشتر به نوع مصالح برمي گردد. در اين خصوص مرکز تحقيقات خوبي را انجام داد و سعي در کمک به واحدهاي توليدي براي استاندارد کردن مصالح با ديدگاه کاهش مصرف انرژي کرد. پانل ها و بتن هاي سبک گازي با مصرف انرژي پايين که به خوبي در زمينه انرژي بهينه شدند، همين طور در فرآيند توليد هم به دانش فني سيمان بنايي دست يافتند و به نوعي با اين کار زمينه را براي استفاده درست از سيمان به عنوان يک ماده استراتژيک جهاني فراهم کرد. سيمان ماده يي است که براي توليد آن انرژي و منابع طبيعي زيادي بايد صرف شود لذا اگر بتوانيم توليد و مصرف آن را بهينه کنيم و آن را در جاي خود استفاده کنيم يعني بدانيم در چه جايي بايد از سيمان پرتلن و با چه تيپي استفاده کنيم و جايي که براي کف سازي، ديوارچيني يا اندودهاي بيروني بايد سيمان بنايي استفاده شود، استفاده کنيم. همه اين زمينه ها به تحقيقاتي منجر شد که نتيجه تمام آنها به اجرا درآمد. دانش فني سيمان بنايي يکي از آنها بود که در کارخانه سيمان تهران به صورت پايلوت توليد شد. در اين کارخانه سيمان بنايي در 10 رنگ مختلف در حال توليد است که شما مي توانيد براي نماي ساختمان از انواع رنگ ها استفاده کنيد. در واقع با اقدامات انجام شده زمينه لازم براي ورود به صنعتي سازي فراهم شد. تاييد فناوري هاي نوين، ارائه فناوري هاي بومي، ارائه مصالح استاندارد و اجراي اجباري مصالح نوين مثل ملاط خشک از جمله مواردي است که انجام شده است.

-توليد صنعتي ساختمان تا چه حد کيفي سازي ساختمان را تقويت مي کند؟

با توليد صنعتي ساختمان انتظار مي رود هم صرفه جويي در زمان و هم صرفه جويي در مصرف مصالح، افزايش کيفيت ساختمان را به دنبال داشته باشد. فناوري هاي نويني که معرفي شدند زمان ساخت و ساز را به طور جدي کاهش دادند.

-کاهش زمان ساخت دقيقاً چقدر بود؟

مثلاً يک ساختمان يک طبقه که در يک فرآيند معمولي ساخت ممکن است بيش از شش ماه طول بکشد، در ساخت و ساز صنعتي ممکن است يک ماهه ساخته شود. يا سقفي که به روش سنتي معمول اجرا مي کنيم ممکن است پنج هفته به طول بينجامد تا بتواند سقف بعدي اجرا شود، در ساخت و ساز جديد و فناوري معرفي شده بيشترين زمان آنها در حد 20 روز بوده و حتي برخي از اين فناوري ها طي سه روز يک سقف را اجرا مي کند. مطمئناً زمان خواب سرمايه هم به همين نسبت کم مي شود و به تبع قيمت تمام شده ساختمان متعادل و بهينه خواهد شد. اينها اقداماتي است که انجام شده و بسياري از اين طرح ها در حال اجرا است. ساخت و سازهاي معمولي را زياد نمي توان کنترل کرد اما ساختمان هاي جديد را از نظر کيفي مي توانيد کنترل کنيد.

-کنترل کيفيت آن بر عهده...

نظام مهندسي است.

-قبل از ورود فناوري هايي که شما از آن صحبت مي کنيد، حدود 45 درصد قيمت ساختمان را مصالح و دستمزد کارگران تشکيل مي داد. تا چه حد هزينه ها را کاهش داديد؟

با وجود فناوري هاي جديد و استفاده از شيوه هاي صنعتي، دخالت نيروي انساني تا حد زيادي کاهش پيدا مي کند. برخي فناوري ها کاملاً پيش ساخته اند و توليد کارخانه و بخش اجرايي بسيار کمي دارند لذا از لحاظ دستمزد بيروني انساني بسيار صرفه جويي خواهد شد. نکته بسيار مهمي که قيمت تمام شده را کاهش مي دهد و به عبارتي بهينه و مناسب مي کند، جلوگيري از پرت مصالح است. تاکنون در ساخت و سازهاي معمولي در هر خانه حداقل يک کاميون نخاله بيرون مي رود يعني مصالح آورده را فر آوري مي کنيد و به عنوان نخاله بخش عظيمي از آنها خارج مي شود در حالي که در ساخت و ساز صنعتي چنين چيزي را نداريم و پرت مصالح صفر است. حتي در کارگاه هم پرت مصالح پايين است چون قطعات به صورت ماشيني و صنعتي توليد مي شود. علاوه بر اين بخش مهمي که هيچ کس آن را نمي بيند و کمتر به آن توجه مي شود، بحث قيمت آنهاست که دور ريخته مي شود ولي روي قيمت تمام شده مي رود. اينها مجموعه اقداماتي است که انجام شده تا بتواند قيمت تمام شده مسکن را بهينه کند و در عين حال دوام ساختمان را افزايش دهد.

-اگر بخواهيم خوشبينانه عمر مفيد ساختمان ها را در نظر بگيريم، حداکثر عمر مفيد ساختمان بين 25 تا 30 سال است. فناوري هاي نوين ساختماني عمر مفيد ساختمان را تا چه اندازه افزايش مي دهد؟

هدف گيري و هدف گذاري مرکز 60 سال بود.

-دوام ساختمان و سازه را در صنعتي سازي چطور افزايش داديد؟

نکته مهمي که دوام ساختمان و سازه را کاهش مي دهد نحوه بهره برداري و نحوه سرويس دهي ساختمان است که کمتر لحاظ مي شود ولي در شيوه هاي ساخت و ساز صنعتي اين عامل بسيار راحت تر انجام مي شود. يکي از ماموريت هاي سازمان که مرکز براي افزايش دوام ساختمان در کليه اجزا اجرا مي کند، صدور گواهينامه هاي فني است. گواهينامه هاي فني حداکثر انتظاري که مصرف کننده از آن ماده دارد را شامل مي شود لذا نهايت کيفيت محصول را براساس استانداردهاي مربوطه لحاظ مي کند؛ استانداردهايي که در عمل بايد لحاظ شوند نه در زمان توليد. بتني که توليد مي کنند در محل توليد داراي استاندارد است ولي آيا در محلي که مي خواهد مصرف شود همان استاندارد را دارد؟ ممکن است در طول مسير در اثر ناآگاهي راننده بتن آب بخورد و کاهش کيفيت پيدا کند و بسياري مسائل ديگر. اما ما در رابطه با بحث استاندارد محل مصرف را ملاک قرار مي دهيم و محصولي که بيرون مي آيد، آن را به عنوان گواهي فني قرار مي دهيم. يا لوله هايي که در بازار هستند ممکن است به تنهايي خوب باشد. در مرکز تحقيقات آزمايشگاه مدرن داريم که يک سيکل مدرن لوله و اتصالات را که در ساختمان استفاده مي شود، براي طول عمر 60 سال ايجاد مي کنيم و آن را تحت شرايط مختلف تست مي کنيم تا بتواند در يک سيکل زماني کوتاه چندروزه عملکرد چندساله را نشان دهد. بعد از اين محصولاتي که اين تست را مي گذرانند، گواهينامه مي گيرند.

-اينها مجموعه اقداماتي بود که در اين چند سال انجام شد؟

البته خيلي از اين موارد ماموريت هاي دوره قبل بود مثل صنعتي سازي فناوري نوين، ملاط خشک و آماده، سيمان بنايي که در طول چهار سال اخير نهايي شدند.

-همه چيز طبق برنامه پيش رفت؟

مرکز سعي بر اين داشته است که طبق برنامه پيش رود.

-چقدر از برنامه هاي زمانبندي شده عقب هستيد؟

خيلي عقب نيستيم. نمي گويم اصلاً عقب نيستيم در بعضي از جاها از برنامه ها جلو هم هستيم. در بحث صنعتي سازي خوب کار شد ولي مقداري دير شد.

-صنعتي سازي چقدر جلو رفته است؟

اهدافي را که پيش بيني کرده بوديم صد درصد به آن دست يافتيم.

-اجراي تحقيقات صورت گرفته بر عهده کيست؟

يکي از کارهاي مرکز، تدوين ضوابط و مقررات و دستورالعمل هاي فني است. ما تهيه و تدوين مي کنيم وزارتخانه ابلاغ مي کند و در جامعه مهندسي کشور اجرا مي شود.

-در اهداف بلندمدت خودتان رشد صنعتي سازي را تا 20 درصد افزايش پيش بيني کرده بوديد در حالي که صنعتي سازي کشور دو درصد است. چند قدم به هدف تان نزديک شديد؟

در حد سه درصد ولي شتاب خوبي دارد و اين چيزي نيست که يک شبه بتوان به آن دست يافت. در حال حاضر هم نياز انباشته بر مسکن و فشاري که به توليدکنندگان براي توليد بيشتر وارد مي شود، رويکرد جامعه به سوي صنعتي سازي پيش مي رود. قبلاً هم اشاره کردم که 700 تقاضا را دريافت کرده ايم، حدود 100 شرکت از مرکز تاييديه گرفتند بنابراين امکانات، تجهيزات، پرسنل و شرايط مهيا است. اگر در عرصه ساخت و ساز وارد شوند، طبيعي است که روند ساخت و ساز را عوض مي کند. مورد مهم ديگري که در صنعتي سازي لحاظ نمي کنيم و آماري هم از آن نداريم، در حال حاضر قطعات ساختماني زيادي است به صورت پيش ساخته و آماده در سراسر کشور توليد مي شود ولي هيچ کجا نيستند. در حالي که آنها هم جزء چرخه صنعتي سازي محسوب مي شوند. چرخه صنعتي سازي تنها ساخت مسکن و مونتاژ نهايي آن نيست. وقتي بلوک بتن، پانل گچي يا گچ برگ ها يا اجزاي پيش ساخته سقف، ديوار و ستون ها در حال توليد هستند، جزء صنعتي سازي هستند. در واقع به جاي آنکه ديوار را خاک و گچ کنيد بعد نقاشي کنيد که هم زمان مي برد و هم پرت مصالح زياد است اگر از گچ برگ استفاده شود، ديوارهاي ساختمان در يک روز زده مي شود. لذا اينکه الان دقيقاً چند درصد هستيم اگر همه اين چرخه را در صنعتي سازي محاسبه کنيم من فکر مي کنم از سه درصد هم بيشتر است و اين کاري است که مرکز تحقيقات انجام نداده است.

-در اين چند سال چه کارهايي را خواستيد انجام دهيد که امکان انجام آن نبوده؟

مرکز اساسنامه يي دارد که در آن ماموريت هاي سازماني به طور کامل ديده شده و اين موضوع را روساي پيشين مرکز و اعضاي کميته فني که رکن تصميم ساز مرکز هستند تاييد مي کنند. براساس اساسنامه و براساس وظايفي که مرکز به عنوان بخش تحقيقاتي وزارت مسکن بايد انجام دهد، دير شروع شده است و...

-چرا؟

دليلش نياز به يک بررسي گسترده دارد که چرا با وجودي که اين مرکز از سي و چند سال پيش پا گرفته است، صنعتي سازي جدي گرفته نشده است.

-يعني شما نمي دانيد؟

... بخش عمده آن به فرهنگ جامعه برمي گردد و اينکه جامعه ما نخواست. مصالح مفت و مجاني و انرژي مجاني (در حال حاضر هم که بحث سوبسيد انرژي فشار سنگيني را به اقتصاد کشور وارد مي کند) و... اينها مسائلي است زمينه هاي استفاده از شيوه و مصالح سنتي را فراهم کرده بود. بحث مهم ديگري که در عدم رويکرد جامعه به صنعتي سازي و جدي نگرفتن آن مطرح است، عدم توجه جدي به نياز مسکن بود. در سال هاي گذشته جمعيت کم جامعه نياز به مسکن را نمايان نمي کرد و چون تقاضايي نبوده، همين ساختمان هاي معمولي و سبک سنتي جوابگو بوده است. امروز است که با افزايش جمعيت، محدوديت زمين و افزايش ارزش زمين که بلندمرتبه سازي را توجيه مي کند سنتي سازي جوابگو نيست. مرکز تحقيقات وظيفه اش را انجام داده است ولي ردپايي از آن را در جامعه نمي بينيم.

-بخش وسيعي از جامعه اسم مرکز تحقيقات ساختمان و مسکن به گوش شان ناآشنا است.

من نمي دانم، يک مقدار هم مي شود گفت مرکز حضور کمرنگي در عرصه ساخت و ساز داشته و بيشتر در تحقيقات انجام وظيفه کرده است. از زمان زلزله رودبار تا به امروز يک دوره زماني 17 ، 18 ساله مي گذرد. اگر نگاه کنيد مي بينيد تغيير و تحولات صورت گرفته کم نيست.

-ولي ما در عمل چيزي نمي بينيم؟

مي بينيم، شايد ملموس نيست. بخش وسيعي از توليد مسکن هم در بخش خصوصي است و همه افرادي که تاييديه گرفتند، بخش خصوصي هستند. هيچ بخش دولتي نداريم که تاييديه گرفته باشد. بخش خصوصي به طور جدي وسط ميدان آمده است. مسکن مهر که يک بحث جدي از توليد مسکن کشور است...

-البته فقط روي کاغذ.

نه، بي انصافي نکنيد. شما فکر مي کنيد براي ساخت مسکن مهر همه چيز از ابتدا آماده بود؟ دو سال است که همه چيز آماده مي شود. اگر يک زمين را در نظر بگيريد که بايد آماده سازي انجام شود اين زمين همه چيز دارد (آب، برق و...) فقط نياز به نقشه و اجرا دارد. اما براي توليد انبوه چند ميليون آماده سازي قطعات بزرگ زمين زمانبر است.

-شما خودتان به شهرهاي جديد رفتيد؟

بله، رفتم.

-ولي حتي آماده سازي زمين در شهري مثل پرند پيش نرفته است.

پرند جزء شهرهايي است که آماده سازي در آن خوب پيش رفته است. بگذريم از موارد جنبي. من از بعد ورود فناوري هاي نوين مي گويم. شما نمي گوييد نمود ندارد. زماني که زمين ها واگذار شود، خواهيد ديد چرا که راهي جز اين نداريم. کشور براي توليد انبوه مسکن نمي تواند به شيوه سنتي کار کند صنعتي سازي يک الزام جدي است و وقتي يک سقف در سه روز با زيربناي هزار متر اجرا مي شود يا لوله هاي آب و برقي که حين کار اجرا مي شود در اين روش همه چيز از قبل برنامه ريزي مي شود. جاگذاري و بتن ريزي مي شود. پس عقل سليم حکم مي کند که به اين سمت پيش برويم. اين شيوه هم زمان را کاهش مي دهد و هم از حيف و ميل سرمايه هاي کشور جلوگيري مي کند. پرت انرژي در ساخت سنتي بالا است کشور هم ديگر نمي تواند بهاي آن را پرداخت کند. اين نيست که بگوييم کشور ثروتمندي هستيم. منابع گاز و نفت داريم بايد فکري کنيم. سرمايه دو سال پيش نشان داد زيرساخت ها، زيرساخت هاي محدودي هستند.

-چرا کمتر در جلسات و نشست هاي خبري حضور داشتيد؟

در مقام معاون؟

-بله.

بنده در نشست هاي رسمي در دوره يي که بودم، حضور داشتم و جوابگو بودم. يادم نمي آيد حضور کمرنگي داشته باشم.

-شما از عملکرد خودتان راضي هستيد؟

از زماني که به دولت ملحق شدم، تمام تلاشم را انجام دادم. خيلي به مرکز فشار آوردند. تمام تلاش مان را کرديم و کارهايي را شروع کرديم. در بحث صنعتي سازي از پايه شروع کرديم. فناوري بومي ارائه کرديم. اين فناوري را به جايي رسانديم که به زودي يک ساختمان پنج طبقه کاملاً پيش ساخته که نياز کشور است، ارائه مي کنيم و زمينه واگذاري و توليد انبوه آن را فراهم مي کنيم.

بيش از 60 درصد از کارها را به بيرون داديم و نکته آخر اينکه شما اولين رسانه يي هستيد که اين خبر را منتشر مي کنيد؛ مرکز در حال ارتقا به پژوهشگاه مسکن و ساختمان است. اميدوارم در ديدار بعدي شما با پژوهشگاه ساختمان و مسکن برخورد کنيد.

منبع:etemaad.ir